You are here

Сұрақ-жауаптар «Еңбек құқығы мәселелері»

Сұрақ тақырыбы: 

Сәлеметсізбе! Менің сұрағым төмендегіше:

"Арман" балабақшасы Мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорнының басшысы, яғни балабақша меңгерушісімен еңбек шарты  белгісіз мерзімге жасалған. Алайда балабақша меңгерушісі осы 2017 жылдың сәуір айында зейнеткерлік жасқа толады. Балабақша меңгерушісі жұмысын зейнеткерлік жасқа толғаннан кейінде 1 жыл мерзімге жұмыс атқарғысы келеді. Бұған жұмыс беруші қарсы емес.

Жауап: 

 

         Бұл жерде еңбек шартының мерзімі, яғни еңбек шартының жағдайларының (условия) бірі өзгертілуде.

        Еңбек заңнамасы бойынша  еңбек шартының жағдайлары бір жақты өзгертіле алмайды. Еңбек жағдайлары өзгерген жағдайда  бұдан бұрын тараптар арасында жасалған еңбек шартына  қосымша келісім жасалады.

              ҚР Еңбек кодексінде еңбек шартына  толықтыру мен өзгертудің тәртібі 33-бапта көзделген.

            Еңбек шартының талаптарын өзгерту туралы хабарламаны еңбек шарты тараптарының бірі береді және екінші тарап оны берілген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қарайды. Еңбек шартының талаптарын өзгерту, оның ішінде басқа жұмысқа ауыстыру кезінде өзгерту туралы хабарлама алған тарап қабылданған шешім туралы осы бапта белгіленген мерзімде екінші тарапқа хабарлауға міндетті.

 

  орынд. Ш. Молдабекова, бас мемлекеттік еңбек инспекторы

Сұрақ тақырыбы: 

Салеметсизбе, Тамара Дуйсенова. мен 2007 жылы жоғарғы оқу орнын бітіргеннен кейін ИНТЕРНАТУРА базасында оқыған жоқпын. Қайта кәсіби даярлықтан өткен жоқпын. АГИУВ немесе басқа да жоғарғы медициналық оқу орнында қайта даярлықтан өтіп дәрігер болып жұмыс істегим келеді. Жергілікті денсаулық сақтау департаменттерінен сұрасам ИНТЕРНАТУРАСЫЗ (без клинической практики) дәрігер болып жұмыс істей алмайсын-дейді. ИНТЕРНАТУРАСЫЗ қандай мамандықты оқып клиникалық практикаға (емдеу ісіне) қатысы жоқ қандай дәрігер болып жұмыс істеуіме болады. Интернатурасыз жұмыс жасау қандай бұйрықпен бекітілген.

Жауап: 

Министрлік Сізге бұл сұрақ бойынша уәкілетті орган - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігіне жүгінуіңізді ұсынады.

6 наурыз, 2017 - 15:12 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

"Таукент-Энергосервис" ЖШС-гі 2015 жылдың 15-ші қазанына дейін "Таукент тау-химиялық кәсіпорын" (қәзіргі таңда Казатомпром-SaUran) ЖШС-ін орталықтандырылғын жылумен қамтамасыз етіп келген.

Алайда 2015 жылдың 16- қазанан бастап "Таукент тау химиялық кәсіпорын" ЖШС-гі орталықтандырылған жылудан бас тарта отырып, жекеленген автономды шағын қазандықтарын орнатып, "Таукент-Энергосервис" ЖШС-гі мамандарының қызметін шағын қазандықтарға тарту мақсатында 5 жылға екі жақты ЖШС-гі арасында қызмет көрсету туралы шарт жасалды.

Жауап: 

 

         ҚР Еңбек кодексінің 28-б. 1-б. 4-т. сәйкес (бұдан әрі - Кодекс) еңбек шартында  оның мерзімі көрсетілуі тиіс деп  көзделген.

         Демек, еңбек шартының мерзімі еңбек шартының мазмұнының міндетті шарттарының  бірі болып табылады.

      Бұл ретте, Кодекстің 10-б. 3-т. сәйкес  келісімдердің,  ұжымдық, еңбек шарттарының ережелері  біржақті тәртіппен  өзгертіле алмайды деп көрсетілген.

       Осыған орай,  еңбек шартының ережелері  оның екі тарабының да  өзара келісімі арқылы ғана өзгертіле алады.

       Еңбек шартын жасау, өзгерту және толықтыру  тәртібі Кодекстің 33-бабында көзделген тәртіппен жүзеге асуы мүмкін.

       Аталған бапқа сәйкес  еңбек шарты жазбаша нысанда кемінде екі данада жасалады және оған тараптар қол қояды. Еңбек шартының бір-бір данасы жұмыскер мен жұмыс берушіде сақталады.

       Еңбек шартына, оның ішінде басқа жұмысқа ауыстыру кезінде, өзгерістер мен толықтырулар енгізуді тараптар осы баптың 1-тармағында көзделген тәртіппен қосымша келісім түрінде жазбаша нысанда жүзеге асырады.

      Еңбек шартының талаптарын өзгерту туралы хабарламаны еңбек шарты тараптарының бірі береді және екінші тарап оны берілген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қарайды. Еңбек шартының талаптарын өзгерту, оның ішінде басқа жұмысқа ауыстыру кезінде өзгерту туралы хабарлама алған тарап қабылданған шешім туралы осы бапта белгіленген мерзімде екінші тарапқа хабарлауға міндетті

     Бұл ретте, тараптар еңбек шартына өзгерістер енгізу бойынша ортақ  келісімге келген жағдайда ғана  еңбек шартына өзгерістер енгізілуі мүмкін.

    

орынд. Ш. Молдабекова, бас мемлекеттік еңбек инспекторы

     

     

    

27 қаңтар, 2017 - 10:31 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Мекемеде штат кестесі бойынша 2 дәрігер қарастырылған. Жұмыс кестесі ауысымдық, аптасына 6 күн 6 сағаттан 36 сағат. Егер бір дәрігерге 1,5 ставка берілсе, күніне 9 сағаттан (6+3) аптасына 54 сағат болады. Бұл еңбек кодексіне  қайшы бола ма?

Жауап: 

Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінің 60-бабының 1-тармағына сәйкес, жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы аптасына 40 сағаттан аспауға тиіс.

Осымен бірге, аталған баптың 3-тармағы бойынша  негізгі жұмыс орны бойынша және қоса атқаратын жұмысы бойынша күнделікті жұмыстың жиынтық ұзақтығы осы Кодекстің 71-бабының 4-тармағында белгіленген күнделікті жұмыс ұзақтығының нормасынан 4 сағаттан артық аспауға тиіс.

 

18 қаңтар, 2017 - 19:54 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Спорт саласындағы еңбек ететін әдіскер, дәрігер, жаттықтырушыларға неше күн кезекті еңбек демалысы беріледі. Кәсіпорында ұжымдық шарт түзілген. Ұжымдық шартта азаматтық қызметкерлерге 30 күн беріледі деп көрсетілген. Бірақ басқа мекемеден ауысып келген қызметкерлер 42 күн беріледі деп талап етеді. Қайсысы дұрыс?

Жауап: 

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 88-бабына  сәйкес жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысының ұзақтығы егер осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде, еңбек, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушінің актілерінде көбірек күн саны көзделмесе, жұмыскерлерге ұзақтығы күнтізбелік жиырма төрт күн болатын жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысы беріледі.

Осыған байланысты, ұжымдық шартта отыз күн деп белгіленсе, онда Сіздерге ұзақтығы 30-күн болатын ақылы еңбек демалысы берілуі тиіс.

15 желтоқсан, 2016 - 11:27 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Сәлеметсіздерме! Мен, декреттік демалыстағы қызметкердің жұмысын қоса атқарудамын. Сұрайын дегенім, сыйақы қалай есептеледі? Қоса атқарған жұмысым үшін ала аламынба? Алдын - ала үлкен рахмет!

Жауап: 

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 111-бабына сәйкес  Лауазымдарды қоса атқару, қызмет көрсету аймағының кеңеюі және уақытша болмаған жұмыскердің міндеттерін атқару (алмастыру) кезінде еңбекке ақы төлеу сол бір ұйымда, еңбек шартында көзделген өзінің негізгі жұмысымен қатар басқа немесе осындай лауазым бойынша қосымша жұмыс орындайтын не уақытша болмаған жұмыскердің міндеттерін өзінің негізгі жұмысынан босатылмай орындайтын жұмыскерлерге қосымша ақы төлеу жүргізіледі

Лауазымды қоса атқару кезінде жұмыскерге қосымша сыйақы жүргізіледі, лауазымды қоса атқарғаны үшін  сыйақы көлемі жұмыс беруші мен жұмыскердің келісімі бойынша белгілейді.

Осыған байланысты, жұмыс беруші Сізге лауазымды қоса атқарғаныңыз үшін қосымша сыйақы жүргізуі тиіс. Сыйақы көлемін жұмыс беруші Сіздің келісіміңізбен белгілеуі керек.

Сұрақ тақырыбы: 

Жалақыны төлеу туралы жаңа ереже бойынша С1 блокпен есептелетін жалақыны бас есепші С3 блогымен есептеген. Қате есептеген 2016 жылдың қаңтарынан бастап 2016 қыркүйек айына дейінгі айларды төлеп беруге міндетті ме?

Жауап: 

Сіздің жағдайыңызда еңбек заңнамасын бұзушылық орын алса, жергілікті жердегі мемлекеттік еңбек инспекциясына өтініш жасауыңызды ұсынамыз.

 

 

А. Ермаханова, Еңбекақы төлеу басқармасының сарапшысы.

13 желтоқсан, 2016 - 15:55 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Cаламатсыздарма!

Менің сұрағым, мекемеде қызметкер ауыр халде ауруханаға түсіп содан ол кісі 10 күн ес-түссіз жатып 11 күні қайтыс болған, енді соған ауруғанада жатқан 10 күніне больничный лист төленема әлде төленбейма, төленетін болса Заңның (Еңбек Кодексі немесе т.б.) қай баптары негізіне сүйенуге болады...

 

Алдын ала рахмет!!!

Жауап: 

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 133-бабының 1-ші және 2-ші тармақтарына сәйкес жұмыс беруші өз қаражаты есебінен жұмыскерлерге еңбекке уақытша қабілетсіздігі бойынша әлеуметтік жәрдемақы төлеуге міндетті.

Денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен тәртіппен берілген еңбекке қабілетсіздік парақтары еңбекке уақытша қабілетсіздігі бойынша әлеуметтік жәрдемақылар төлеу үшін негіз болып табылады.

Осыған байланысты, егер марқұмның отбасы мүшелері (әке-шешесі, жұбайы, балалары, бауырлары және т.б.) біреуі марқұмның еңбек жарамсыздық жөніндегі парақшасын тапсырған жағдайда төлем жүргізілуі тиіс.

Осымен бірге, жұмыс беруші жұмыскерге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген еңбекке уақытша қабілетсіздік бойынша әлеуметтік жәрдемақы мөлшеріне қосымша төлемдер белгілеуге құқылы.

12 желтоқсан, 2016 - 18:34 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Сәлеметсіз бе! Бюджеттік кәсіпорында қызметкер А. Жексенге ай сайын еңбекақысына ғылыми дәрежесі бойынша қосымша ақы төленген. Қызметкердің өзі бұл жағдайдан хабарсыз. Себебі, еңбек шартында және  жұмысқа қабылдау туралы бұйрықтың орыс тілінде жазылған нұсқасында ғылыми дәрежесі көрсетілмеген. Ғылыми дәреже туралы мәліметтер тек бұйрықтың мемлекеттік тілдегі нұсқасында ғана келтірілген. Бұл мекеменің кадр бөлімінің жіберген қателігі. Ал, есеп бөлімі 3 жылдан соң ғана қосымша ақының қате төленгендігін анықтады. Осы жағдайға байланысты, қызметкерден қазан айының жалақысын толық ұстап қалған.

Жауап: 

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 191-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасының сақталуына мемлекеттік бақылауды мемлекеттік еңбек инспекторлары жүзеге асырады.

Осыған байланысты, егер аталған бұзушылық жұмыс беруші тарапынан орын алған деп есептесеңіз Сіз тиісті аумақтағы мемлекеттік еңбек инспекциясы басқармасына жазбаша арыз хатпен жүгіну қажет.

 

6 желтоқсан, 2016 - 18:46 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Облыстық спорт саласына қатысты мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорында әдіскер, дәрігер, жаттықтырушылардың кезекті еңбек демалысына қанша күнтізбелік күн беріледі? Кәсіпорында ұжымдық шарт түзілген. Ұжымдық шартта азаматтық қызметшілерге 30 күн беріледі деп көрсетілген. Осы лауазымда қызмет атқаратын қызметкерлер 42 күн беріледі дейді. Дұрысы қандай?

Жауап: 

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің 88-бабына сәйкес жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысының ұзақтығы-егер осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде, еңбек, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушінің актілерінде көбірек күн саны көзделмесе, жұмыскерлерге ұзақтығы күнтізбелік жиырма төрт күн болатын жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысы беріледі.

Осыған байланысты, Сіздерге жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысының ұзақтығы 30 күнтізбелік күн  берілуі қажет. (42-күн қандай жағдайда берілетін бізге беймәлім, ол туралы қосымша ақпарат ұсынуды сұраймыз!)  

22 қараша, 2016 - 20:29 өзгертілді

Беттер

ҚР тәуелсіздік жылдарындағы жетістіктері
«ӨРЛЕУ» жобасы
Қазақстанда іске асырылып жатқан үздік әлеуметтік жобалар
Еңбек дағдыларын дамыту және жұмыс орындарын ынталаңдыру